عفونت مکرر گوش
عفونت مکرر گوش
مقدمه،وقتی یک بیماری ساده به معمایی پیچیده تبدیل میشود
عفونت گوش برای بسیاری از ما تداعیگر شبی پر از بیخوابی، درد ضرباندار و مصرف شربت آنتیبیوتیک است. اما برای گروهی از مردم، این ماجرا به یک شب خلاصه نمیشود. آنها هر چند ماه یک بار، گاهی هر چند هفته یک بار، با درد آشنا در اعماق گوش خود مواجه میشوند. انگار گوش، التیام را فراموش کرده و هر بار زخمی تازه بر زخمهای کهنه مینشیند.

فصل اول؛ تعریف دقیق و مرزهای تشخیصی
عفونت حاد، مزمن و مکرر؛ سه روایت متفاوت از یک درد
پیش از آنکه به سراغ علتها برویم، باید بدانیم دقیقاً از چه حرف میزنیم. بسیاری از افراد واژههای «عفونت مکرر» و «عفونت مزمن» را به جای یکدیگر به کار میبرند، اما این دو مفهوم با هم تفاوت اساسی دارند.
عفونت حاد گوش میانی (Acute Otitis Media) نوعی التهاب ناگهانی در پشت پرده گوش است که با درد، تب و گاهی کاهش شنوایی همراه میشود. این نوع عفونت معمولاً با درمان ده تا چهاردهروزه برطرف میشود و گوش به حالت عادی بازمیگردد.
عفونت مکرر (Recurrent Otitis Media) اما به وضعیتی گفته میشود که فرد در مدت شش ماه، سه بار یا بیشتر و در یک سال، چهار بار یا بیشتر دچار عفونت حاد میشود. یعنی بیماری تمام میشود و دوباره شروع میشود. مثل فیلمی که هر بار از اول پخش میشود.
عفونت مزمن (Chronic Otitis Media) اما وضعیتی پایدار است؛ یعنی التهاب، ترشح یا آسیب پرده گوش برای هفتهها و ماهها باقی میماند و هرگز به طور کامل خوب نمیشود. در این حالت، گوش هرگز به آرامش کامل نمیرسد.
این تفاوتها در تشخیص و درمان بسیار حیاتی است. آنکه عفونت مکرر دارد، میان حملات بیماری کاملاً سالم به نظر میرسد. آنکه عفونت مزمن دارد، همیشه یک مشکل حلنشده در گوش خود حمل میکند.
فصل دوم؛ شیپور استاش؛ معمار خاموش یا مقصر همیشه حاضر؟
لولهای که اگر کار کند، هیچ اتفاقی نمیافتد
در پشت پرده گوش شما، فضای کوچکی به نام گوش میانی قرار دارد. این فضا برای عملکرد صحیح نیاز به تهویه دارد. این تهویه توسط لوله باریکی به نام شیپور استاش انجام میشود که گوش میانی را به پشت حلق (دقیقاً پشت بینی) متصل میکند.
این لوله سه کار مهم انجام میدهد:
اول؛ فشار هوای دو طرف پرده گوش را متعادل میکند. وقتی در هواپیما گوشتان سنگین میشود و با قورت دادن آب دهان باز میشود، این شیپور استاش است که کار میکند.
دوم؛ مایعات تولیدشده در گوش میانی را به پشت حلق تخلیه میکند.
سوم؛ از ورود میکروبهای ساکن حلق به داخل گوش جلوگیری میکند.
حالا اگر این لوله باریک مسدود شود چه اتفاقی میافتد؟ هوای داخل گوش میانی به مرور جذب جریان خون میشود، فشار منفی ایجاد میشود، پرده گوش به داخل کشیده میشود، مایع از دیواره گوش تراوش میکند و این مایع راکد، بهترین محیط برای رشد باکتریهاست.
معمای کودکان؛ چرا آنها بیش از دیگران در تیررس هستند؟
در کودکان، شیپور استاش کوتاهتر، باریکتر و مهمتر از همه افقیتر است. در بزرگسالان این لوله حدود ۴۵ درجه شیب دارد و مایع به راحتی سرازیر میشود. اما در کودکان این لوله تقریباً صاف است؛ مثل نی نوشابهای که افقی روی میز گذاشته باشید. آب در آن جریان پیدا نمیکند، میماند و گندیده میشود.
این تفاوت آناتومیک ساده، بزرگترین دلیل تکرار عفونت در کودکان است. نه این که گوش آنها ضعیف است، نه این که مراقبت از آنها به درستی انجام نمیشود؛ فقط زاویه لوله گوش آنها با دوران بزرگسالی متفاوت است. این لوله با افزایش سن به تدریج شیب پیدا میکند و به همین دلیل بسیاری از کودکان خودبهخود از این چرخه خارج میشوند.

فصل سوم؛ آلرژی؛ دشمنی که از راه دور ضربه میزند
وقتی بینی میگیرد، گوش کرایهنشین درد میشود
شاید شما به گرد و غبار، گرده گیاهان یا موی حیوانات آلرژی داشته باشید و فقط فکر کنید که گاهی عطسه میزنید یا صبحها بینیتان گرفته است. اما آیا میدانید این گرفتگی ساده چه بلایی سر گوش شما میآورد؟
دهانه شیپور استاش در پشت حلق، توسط غشای مخاطی پوشیده شده که درست مثل مخاط بینی، به آلرژنها واکنش نشان میدهد. وقتی ماده حساسیتزا وارد بدن میشود، این غشا متورم میشود و دهانه لوله را میبندد. نه هوایی وارد گوش میشود، نه مایعی خارج میشود.
آلرژیهای فصلی معمولاً در بهار و پاییز تشدید میشوند و به همین دلیل است که برخی کودکان فقط در این دو فصل دچار عفونت مکرر گوش میشوند.
آلرژیهای دائمی مثل حساسیت به مایت گرد و غبار یا کپک، در تمام طول سال فعالند و میتوانند زمینهساز عفونتهای پشتسرهم گوش باشند.
نکته تأسفبار اینجاست که بسیاری از مبتلایان به عفونت مکرر گوش، هرگز از نظر آلرژی بررسی نشدهاند و سالها فقط آنتیبیوتیک مصرف میکنند، در حالی که اگر آلرژی آنها کنترل میشد، چرخه عفونت قطع میگشت.
فصل چهارم؛ آدنوئید؛ سنگی که جلوی دریچه میافتد
لوزه سوم و نقش آن در گوشدردهای شبانه
در پشت بینی، تودهای از بافت لنفاوی به نام آدنوئید یا لوزه سوم قرار دارد. این بافت در دوران کودکی بزرگ است و با افزایش سن معمولاً کوچک میشود. آدنوئید بخشی از سیستم ایمنی است و وظیفه دارد میکروبهای واردشونده از راه بینی را به دام بیندازد.
اما وقتی آدنوئید به دلایل مختلف از جمله عفونتهای مکرر یا آلرژی، بیش از حد بزرگ میشود، تبدیل به یک مانع فیزیکی میشود. این توده بزرگ، دقیقاً درست در کنار دهانه شیپور استاش قرار دارد و مانند سنگی آن را مسدود میکند.
کودکی که آدنوئید بزرگ دارد، معمولاً شبها خروپف میکند، با دهان باز میخوابد و صبحها با دهان خشک از خواب بیدار میشود. چنین کودکی به شدت مستعد عفونت مکرر گوش است و اغلب پزشکان در چنین شرایطی جراحی آدنوئیدکتومی را پیشنهاد میکنند. برداشتن آدنوئید در بسیاری از موارد معجزه میکند و چرخه عفونت را برای همیشه متوقف میسازد.
فصل پنجم؛ دود سیگار و هوای آلوده؛ قاتلان نامرئی
هر پُک سیگار، ضربهای به لوله شنوایی کودک شماست
اگر کودک شما دچار عفونت مکرر گوش است و شما یا همسرتان در خانه سیگار میکشید، وقت آن رسیده صادقانه به این موضوع نگاه کنید. حتی اگر هرگز در اتاق کودک سیگار نکشیده باشید، دودی که روی لباس، فرش و پرده مینشیند، دود دستسوم نام دارد و به همان اندازه خطرناک است.
دود سیگار باعث میشود مژکهای ریز داخل شیپور استاش فلج شوند. این مژکها مثل جاروهای کوچک عمل میکنند و آلودگیها را به بیرون میرانند. وقتی آنها از کار بیفتند، ترشحات غلیظ شده، راکد میمانند و تبدیل به محل رشد باکتری میشوند.
آمارها میگویند کودکانی که والدین سیگاری دارند، دو تا سه برابر بیشتر از سایر کودکان به عفونت مکرر گوش مبتلا میشوند. این یک واقعیت تلخ اما قابل تغییر است.
هوای آلوده شهری نیز با ذرات ریز خود، مجاری تنفسی فوقانی را دچار التهاب مزمن میکند و زمینه را برای عفونتهای عودکننده فراهم میسازد.
فصل ششم؛ عفونت قبلی، مقدمه عفونت بعدی
چرا درمان ناقص، کار دستتان میدهد؟
تصور کنید سینک ظرفشویی شما کمی گرفته است. شما با فشار آب، آن را باز میکنید و فکر میکنید مشکل حل شده، اما در عمق لوله، یک گیر کوچک هنوز باقی مانده. چند هفته بعد، دوباره سینک پس میزند و این بار بدتر از قبل.
عفونت گوش هم همینطور است. وقتی یک عفونت حاد به طور کامل درمان نمیشود، مایع غلیظی پشت پرده گوش باقی میماند. این مایع که افیوژن نام دارد، ممکن است هفتهها یا ماهها آنجا بماند. گاهی کودک شما دیگر تب ندارد و درد ندارد، اما شنواییاش کمی گرفته است. این یعنی مایع هنوز هست.
این مایع چسبنده، محیطی ایدهآل برای رشد باکتریهاست. دفعه بعد که یک ویروس ساده سرماخوردگی وارد بدن شود، خیلی راحت در این باتلاق ساکن میشود و عفونت جدیدی ایجاد میکند. به این ترتیب، هر عفونت، مقدمه عفونت بعدی میشود و چرخه ادامه مییابد.
فصل هفتم؛ باکتریهای مقاوم و بیوفیلمها
وقتی میکروبها از آنتیبیوتیک نمیترسند
در چند دهه اخیر، مصرف بیرویه و گاه غیرضروری آنتیبیوتیکها، نسل جدیدی از باکتریها را پرورش داده که به بسیاری از داروها مقاومند. این باکتریها در عفونتهای مکرر گوش نقش مهمی دارند.
استرپتوکوک پنومونیه مقاوم و استافیلوکوک اورئوس مقاوم به متیسیلین از جمله این مهمانان ناخوانده هستند. وقتی این باکتریها وارد گوش میشوند، درمان با آنتیبیوتیکهای خوراکی معمولی به سختی انجام میشود و احتمال عود بسیار بالاست.
اما مشکل بزرگتر، تشکیل بیوفیلم است. بیوفیلم لایهای لزج و مقاوم است که باکتریها روی سطح بافت گوش میانی میسازند. این لایه مثل یک سپر عمل میکند؛ آنتیبیوتیک نمیتواند به درون آن نفوذ کند و سلولهای ایمنی بدن هم قادر به بلعیدن باکتریها نیستند. بیوفیلمها یکی از مهمترین دلایل مزمن شدن عفونتها و عودهای مکرر هستند.
فصل هشتم؛ رفلاکس معده و ارتباط شگفتانگیزش با گوش
وقتی اسید معده به پشت حلق میرسد و گوش را میسوزاند
ارتباط بین معده و گوش شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد، اما یکی از دلایل مهم عفونت مکرر گوش، به ویژه در کودکان، رفلاکس معده به مری است.
در رفلاکس، دریچه بین مری و معده به درستی کار نمیکند و محتویات اسیدی معده به سمت بالا بازمیگردد. این محتویات گاهی تا پشت حلق بالا میآیند و با دهانه شیپور استاش تماس پیدا میکنند.
اسید معده برای بافت ظریف مخاط حلق و دهانه شیپور استاش بسیار سوزاننده و تحریککننده است. تماس مکرر با اسید باعث التهاب مزمن، تورم و اختلال در عملکرد این لوله حیاتی میشود.
نکته جالب اینجاست که بسیاری از کودکان مبتلا به رفلاکس، علامت کلاسیک ترش کردن را نشان نمیدهند. این وضعیت رفلاکس خاموش نام دارد. تنها علامت آنها ممکن است عفونتهای مکرر گوش، بوی بد دهان یا سرفههای شبانه باشد.
درمان رفلاکس در این کودکان، اغلب منجر به قطع شدن چرخه عفونت گوش میشود و این نشان میدهد ارتباط این دو مسئله چقدر عمیق است.
فصل نهم؛ نقص ایمنی و زمینهای که مستعد میشود
وقتی سیستم ایمنی در خط مقدم کم میآورد
عفونت مکرر گوش گاهی نشانهای از یک مشکل عمیقتر در سیستم ایمنی بدن است. همه ما در طول زندگی در معرض میکروبها قرار داریم، اما سیستم ایمنی سالم آنها را کنترل میکند. اگر این سیستم ضعیف باشد، میکروبها به راحتی مستقر میشوند و بارها و بارها عود میکنند. کمبود آنتیبادی یکی از این مشکلات است. برخی کودکان با نقص مادرزادی در تولید ایمونوگلوبولینها متولد میشوند. بدن آنها نمیتواند پادتن کافی برای مقابله با باکتریها بسازد و در نتیجه عفونتها مکرراً عود میکنند.
دیابت نیز در بزرگسالان یکی از علل مهم عفونتهای مکرر گوش است. قند خون بالا محیط را برای رشد باکتریها شیرین میکند و همچنین عملکرد گلبولهای سفید را مختل میسازد.
مصرف داروهای تضعیفکننده ایمنی مثل کورتونهای طولانیمدت یا داروهای شیمیدرمانی نیز همین اثر را دارند.
اگر عفونت گوش به درمانهای معمول پاسخ نمیدهد و مکرراً عود میکند، بررسی سیستم ایمنی یک ضرورت است، نه یک انتخاب.
فصل دهم؛ آسیبهای ساختاری و معمای کلستئاتوم
وقتی پرده گوش سوراخ میشود یا پوست به درون راه پیدا میکند
عفونتهای مکرر گاهی به خودی خود باعث تغییر ساختار گوش میشوند و این تغییرات، خودشان عامل تکرار مجدد میگردند. یک دور باطل واقعی.
سوراخ شدن پرده گوش یکی از این عوارض است. گاهی در اثر فشار چرک، پرده گوش پاره میشود. این پارگی ممکن است خودبهخود بهبود یابد، اما گاهی به صورت دائمی باقی میماند. وقتی پرده گوش سوراخ باشد، آب هنگام استحمام یا شنا مستقیماً وارد گوش میانی میشود. این آب معمولاً تمیز نیست و میکروبها را با خود حمل میکند. نتیجه، عفونتهای مکرر چرکی است که گاهی ماهها طول میکشد.
کلستئاتوم اما خطرناکتر است. در این بیماری، پوستی که به طور طبیعی در مجرای گوش خارجی قرار دارد، از لبه سوراخ پرده گوش به داخل گوش میانی راه پیدا میکند و شروع به رشد میکند. این توده پوستی مثل یک تومور خوشخیم اما مخرب عمل میکند. کلستئاتوم به مرور استخوانچههای شنوایی را میخورد، به عصب صورت آسیب میزند و حتی میتواند به مغز راه یابد.
افراد مبتلا به کلستئاتوم معمولاً از عفونت مکرر و ترشحات بدبوی گوش رنج میبرند که با هیچ آنتیبیوتیکی قطع نمیشود. درمان این وضعیت فقط جراحی است.

فصل یازدهم؛ محیط زندگی و عوامل اجتماعی
مهدکودک، تراکم جمعیت و سفر میکروبها میکروبها عاشق اجتماعات انسانی هستند. جایی که تعداد زیادی کودک در کنار هم باشند، ویروسها و باکتریها به راحتی از یکی به دیگری منتقل میشوند. به همین دلیل کودکانی که در مهدکودک حضور دارند، به مراتب بیشتر از کودکانی که در خانه نگهداری میشوند، دچار عفونتهای مکرر گوش میشوند. این بدان معنا نیست که مهدکودک بد است یا باید از آن اجتناب کرد. این فقط یک واقعیت اپیدمیولوژیک است. بدن کودکان در این محیط با انواع ویروسها آشنا میشود و سیستم ایمنی آنها تقویت میگردد.
اما در برخی کودکان که زمینهسازهای دیگر را دارند، این مواجهه مکرر به عفونتهای پشتسرهم گوش منجر میشود. تعداد فرزندان خانواده نیز بیتأثیر نیست. کودکان خانوادههای پرجمعیت، بیشتر در معرض عفونتهای ویروسی قرار دارند و این یعنی گوشهای آنها نیز بیشتر در معرض تهدید است.
فصل دوازدهم؛ تشخیص؛ از اتوسکوپ تا سیتیاسکن چطور بفهمیم ریشه ماجرا کجاست؟
وقتی عفونت گوش بارها تکرار میشود، دیگر نمیتوان صرفاً به معاینه ساده اکتفا کرد. باید به دنبال ریشه ماجرا گشت. تشخیص علت عفونت مکرر، یک کارآگاهی دقیق میطلبد. اتوسکوپی پنوماتیک اولین و مهمترین گام است.
در این روش، پزشک با دستگاهی که هم گوش را میبیند و هم فشار هوای مختصری به پرده وارد میکند، میزان تحرک پرده گوش را بررسی میکند. پردهای که خوب حرکت نمیکند، یعنی پشت آن مایع جمع شده است. تمپانومتری آزمایش دقیقتری است که یک دستگاه با تغییر فشار هوا، میزان سفتی پرده و وجود مایع پشت آن را اندازه میگیرد.
ادیومتری یا تست شنوایی مشخص میکند که آیا عفونتهای مکرر به شنوایی آسیب زدهاند یا خیر. این آزمایش در کودکان بسیار حیاتی است، زیرا کاهش شنوایی حتی خفیف میتواند بر یادگیری گفتار تأثیر بگذارد. سیتی اسکن استخوان تمپورال در موارد پیچیده به کار میرود. این تصویربرداری دقیق نشان میدهد آیا عفونت به استخوان ماستوئید پشت گوش سرایت کرده، کلستئاتوم تشکیل شده یا ساختارهای گوش دچار تخریب گشتهاند.
آندوسکوپی بینی نیز برای دیدن مستقیم آدنوئید و دهانه شیپور استاش انجام میشود. پزشک با یک دوربین باریک از راه بینی وارد میشود و وضعیت این نواحی را به طور زنده مشاهده میکند.
فصل سیزدهم؛ عوارض پنهان و آشکار
وقتی عفونت گوش فقط گوش را هدف نمیگیرد عفونت مکرر گوش ممکن است ساده به نظر برسد، اما اگر جدی گرفته نشود، عوارض آن میتواند سالها گریبانگیر فرد بماند. کمشنوایی شایعترین و مهمترین عارضه است.
این کاهش شنوایی ممکن است موقتی باشد و با تخلیه مایع برطرف شود، اما اگر بارها تکرار شود یا مزمن گردد، میتواند دائمی شود. در کودکان، حتی کمشنوایی خفیف و گذرا در مقاطع حساس یادگیری زبان، میتواند منجر به تأخیر گفتاری و مشکلات تحصیلی شود. ماستوئیدیت التهاب و عفونت استخوان پشت گوش است. این عارضه با قرمزی، تورم و درد شدید پشت گوش همراه است و یک اورژانس پزشکی محسوب میشود. درمان آن نیاز به آنتیبیوتیک وریدی و گاهی جراحی دارد.
فلج عصب صورت عارضه نادر اما بسیار جدی است. عصب حرکتی صورت از میان استخوان گیجگاهی و در مجاورت گوش میانی عبور میکند. عفونت میتواند به غلاف این عصب سرایت کند و باعث کج شدن دهان و بسته نشدن چشم در سمت مبتلا شود. مننژیت و آبسه مغزی نادرترین و خطرناکترین عوارض هستند. عفونت از راه استخوان یا جریان خون به داخل جمجمه راه مییابد و پردههای مغز را درگیر میکند. این عوارض هرچند نادر، اما کشندهاند.
فصل چهاردهم؛ پیشگیری و درمان؛ قطع کردن چرخه معیوب
خبر خوب این است که عفونت مکرر گوش قابل درمان است و اغلب میتوان چرخه آن را قطع کرد. درمان باید چندوجهی باشد و تمام عوامل زمینهساز را هدف بگیرد. درمانهای محیطی و رفتاری: سادهترین و مؤثرترین گام، حذف دود سیگار از محیط زندگی است. تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی نیز به طور چشمگیری ریسک عفونت گوش را کاهش میدهد. در کودکان بزرگتر و بزرگسالان، کنترل آلرژی با دوری از آلرژنها، مصرف آنتیهیستامینها و اسپریهای استروئید بینی بسیار کمککننده است.
درمان رفلاکس: اگر رفلاکس معده تشخیص داده شود، درمان آن با داروهای کاهنده اسید و اصلاح عادات غذایی، اغلب عفونتهای مکرر گوش را نیز برطرف میکند. واکسیناسیون: واکسن آنفولانزا و واکسن پنوموکوک (پنوموواکس یا پریونار) میتوانند از بسیاری از عفونتهای تنفسی و به تبع آن، عفونتهای گوش پیشگیری کنند. درمانهای دارویی طولانیمدت: گاهی پزشک برای پیشگیری، دوز پایینی از آنتیبیوتیک را برای چند ماه تجویز میکند. این روش در برخی کودکان مؤثر است، اما باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود تا به مقاومت میکروبی دامن نزند.
درمانهای جراحی: وقتی درمانهای دیگر شکست بخورند، جراحی وارد میشود. کارگذاری لوله تهویه (ونت) یک جراحی ساده و سرپایی است که طی آن، لوله کوچکی روی پرده گوش قرار میگیرد. این لوله مثل یک پنجره عمل میکند؛ هوا از آن وارد گوش میشود و مایع تخلیه میگردد. لوله معمولاً پس از شش تا دوازده ماه خودبهخود میافتد و در این مدت، کودک از عفونت در امان میماند. آدنوئیدکتومی یا برداشتن لوزه سوم نیز در کودکانی که آدنوئید بزرگ دارند، بسیار مؤثر است. ترمیم پرده گوش (تمپانوپلاستی) برای مواردی انجام میشود که سوراخ شدن پرده، عامل اصلی عفونت مکرر است.
فصل پانزدهم؛ سؤالات بیپاسخ و افقهای پیش رو
این پایان ماجرا نیست، آغازی برای دانستن بیشتر است با وجود تمام پیشرفتهای پزشکی، هنوز پرسشهای بیپاسخ زیادی درباره عفونت مکرر گوش وجود دارد. چرا برخی کودکان با وجود داشتن تمام عوامل خطر، هرگز عفونت نمیگیرند؟ چرا در برخی بزرگسالان، این مشکل ناگهان شروع میشود، در حالی که تا پیش از آن هرگز گوشدرد را تجربه نکرده بودند؟ میکروبیوم گوش و حلق یکی از حوزههای جدید تحقیقاتی است.
دانشمندان در حال بررسی این موضوع هستند که ترکیب باکتریهای مفید ساکن در گوش و حلق، چه نقشی در پیشگیری از عفونت دارد و آیا میتوان با پروبیوتیکها یا تغییر در میکروبیوم، از عفونتهای مکرر جلوگیری کرد. نقش ویتامینها به ویژه ویتامین D نیز در کانون توجه قرار گرفته است. مطالعات نشان داده کودکانی که سطح ویتامین D پایینی دارند، بیشتر دچار عفونت گوش میشوند. آیا مکملیاری میتواند یک استراتژی پیشگیرانه مؤثر باشد؟
پاسخ هنوز قطعی نیست. درمانهای بیولوژیک برای موارد بسیار مقاوم در دست بررسی است. داروهایی که مسیرهای التهابی خاص را هدف میگیرند، ممکن است در آینده برای درمان عفونت مکرر گوش به کار روند. ژن درمانی نیز در افق دوردست قرار دارد، هرچند فعلاً فقط در حد فرضیه است.
شاید روزی بتوان با اصلاح ژنهای مسئول ساختار شیپور استاش یا پاسخ ایمنی، این مشکل را برای همیشه ریشهکن کرد.
کلام پایانی
گوشهای خود را جدی بگیرید عفونت مکرر گوش یک عادت بد نیست که خودبهخود ترک شود. یک زنگ هشدار است که از عمق گوشهای شما به صدا درآمده و میگوید جایی در این سیستم پیچیده، کار نمیکند. گاهی این مشکل با یک راهکار ساده مثل حذف دود سیگار یا درمان آلرژی حل میشود، گاهی نیاز به جراحی دارد و گاهی باید هفتهها و ماهها برای یافتن علت اصلی آن کارآگاهی کرد.
اما مهمترین پیام این است که نمیشود به آن عادت کرد. هر بار که عفونت عود میکند، گوش آسیب میبیند، شنوایی تحلیل میرود و بافت گوش زخمیتر میشود. درمان به موقع و ریشهای، نه فقط کیفیت زندگی را بهبود میبخشد، بلکه از عوارض جبرانناپذیر آینده جلوگیری میکند.
منبع : گروه علمی تخصصی مهرنیوشا و ویکی هاو
