علل وزوز گوش و درمان آن
وزوز گوش یا زنگ گوش به درک صدا در گوش یا سر، بیارتباط با منع تولید صوت خارجی، گفته میشود.
این شکایت، از دیرباز شناخته شده است و در آثار پزشکی پیشینیان در بابل، آشور، هند ،مصر و یونان باستان به آن اشاره شده است.
نوع صدایی که در گوش افراد ایجاد میشود، متفاوت است. شایع ترین آن، صدایی شبیه به صدای جیرجیرک است. سایر صداهایی که از بیماران بیام میکنند، عبارتند از: همهمه ، بالزدن، خش خش، تیک تیک ، غرش همراه با ضربان، صدای غلغل آب در حال جوشیدن و…
هر یک از گوش ها نیز ممکن است در یک فرد، صدای متفاوتی را حس کند. شدت وزوز گوش نیز در افراد مختلف با هم فرق میکند.
اطلاعات آماری
طبق آمارهای مختلف؛ ۶ تا ۱۷درصد جمعیت دچار وزوز گوش میشوند که دست کم پنج دقیقه طول میکشد و در ۳ تا ۷ درصد موارد وزوز گوش طوری است که فرد برای رفع مشکل خود، خواهان کمک میشود.
اگرچه تحمل وزوز گوش و تاثیر آن بر زندگی فرد، در افراد مختلف یکسان نیست، با این همه، در ۵ تا ۵/۲ درصد مبتلایان، وزوز گوش تاثیر عمدهای بر زندگی آنها میگذارد.
اختلال در تمرکز فرد، کاهش مشارکت در فعالیتهای روزانه اجتماعی و مختل شدن برقراری ارتباط با دیگران، از پیامدهای نامطلوب وزوز گوش به شمار میرود.
وزوز گوش میتواند با تحریک پذیری، عصبانیت، اضطراب، افسردگی، مشکل درک کلام، درد ناحیه سر، گردن و فک همراه باشد.
آنانی که دچار مشکلات شنوانی هستند، در ۵۹ تا ۸۹ درصد کسانی که به وزوز گوش دچارند، شنوایی عادی است.
وزوز گوش در همه سنین از جمله در کودکان رخ میدهد اما در دهه ششم و هفتم عصر بیشتر است. میزان بروز آن در زن و مرد یکسان است.
چه نکات عمدهای باید درباره وزوز گوش بدانیم؟
با وجود پیشرفتهای شایانی که در زمینه شناخت بیماری های گوش از دهههای پیشین به دست آمده است، متأسفانه هنوز در مورد وزوز گوش و مقابله با آن، پرسشهای بیپاسخ زیادی وجود دارد.
با این همه، بدترین روش آن است که به مبتلایان وزوز گوش گفته شود برای رفع مشکل آنها نمی توان هیچ اقدام مثبتی انجام داد.
توجه به نکات زیر میتواند سودمند باشد:
وزوز گوش یک بیماری نیست، بلکه همانند تب، سردرد و سایر شکایات بیماران، تنها یک نشانه است که به علل مختلفی ایجاد میشود. از این رو برای بررسی دقیق و انجام اقدام مناسب باید به پزشک متخصص گوش مراجعه کرد. شایع ترین علت بروز وزوز گوش، قرار گرفتن در معرض سرو صدای بیش از حد مجاز در محیط زندگی و محل اشتغال افراد است. لذا افزودن بر آگاه سازی همگانی درباره خطرات آلودگی صوتی بویژه در مشاغل پر مخاطره، لازم است برای پیشگیری از آلودگی صوتی اقدامات ضروری انجام شود.
پیرگوشی
یکی از علل بروز وزوز گوش در بزرگسالان پدیده این است که آن را «پیرگوشی» مینامند. تا حد هفتاد درصد کسانی که به پیرگوشی دچار میشوند، به وزوز گوش مبتلا میگردند. پیرگوشی همانند پیر چشمی (کاهش دید در اثر افزایش سن) با ضعف شنوایی فرد همراه است. از آنجا که یکی از علل ایجاد وزوز گوش، به ویژه در سالمندان، مصرف برخی از داروهاست، از این رو باید از مصرف خودسرانه و بیرویه داروها جدا پرهیز کرد.
بعضی از داروها سبب مسموم شدن گوش داخلی میشوند. علت بعضی از مبتلایان به «وزوز گوش» به ویژه در سالمندان، مصرف برخی از داروها و مسموم شدن گوش داخلی می باشد.
بعضی از مبتلایان به وزوز گوش بر این باورند که بروز آن نشانه وجود سرطان مغز و یا ابتلا به نوعی عفونت وخیم و یا نشانه روان پریشی است. در حالی که این تصورات معمولا نادرست است.
باید دانست برخی از علل مولد وزوز گوش، پس از بررسی و تشخیص، با روش های مناسب طبی و جراحی برطرف میشوند و یا کاهش مییابند. این موارد بطور عمده عبارتند از: بیماری منییر (افزایش فشار مایع دورن گوش داخلی که با سرگیجه دورهای، کاهش شنوایی و وزوز گوش همراه است).
بیماری اتواسکلروز ( در اثر چسبندگی و سفتی یکی از استخوانچه های موجود در گوش میانی رخ میدهد و با افت شنوایی و وزوز گوش معلوم میشود) و تومور عصب شنوایی (نوعی تومور خوش خیم عصب شنوایی که به آن «نورینوم آکوستیک»میگویند).
راهنمایی بیماران دچار وزوز گوش
یکی از عوامل اصلی برای رویارویی موفقت آمیز با مشکل وزوز گوش، کارهای است که بیمار میتواند انجام دهد تا به حل مشکل خود کمک کند.
اینها عبارتند از:
۱ـ استفاده از رژیم غذایی
برخی بیماران دچار وزوز گوش، احساس میکنند بعضی از مواد غذایی، نوشیدنیها، داروها و مواد شیمیایی سبب افزایش وزوز گوش آنها میشود.
شایع ترین آنها عبارتند از:
-مصرف نمک، از این رو مصرف غذای کم نمک در مبتلایان به بیماری منییر توصیه میشود.
-کافئین (موجود در قهوه و برخی از نوشابه ها)
– الکل
– سیگار (به علت نیکوتین موجد در آن)
– برخی از مرکبات و مواد لبنی
– بعضی داروها مانند آسپیرین (داروی رایج ضد درد ، تب و التهاب) و کدئینین (نوعی داروی ضد مالاریا)
– مونوسدیم گلوتامات (نمک اسید گلوتامیک، نوعی اسید امینه که در مواد پروتئینی یافت میشود)
در این موارد پیشنهاد میشود هر بار که بیمار یکی از این مواد را قطع کند تا دریابد آیا قطع آنها سبب بهبود وزوز گوش میشود یا نه؟ در آن صورت، بطور دائم از آن پرهیز کند.
در مورد داروها، این کار باید زیر نظر پزشک معالج انجام شود. احتمالا آسپیرین و ترکیبات حاوی آناز شایع ترین داروهای مولد وزوز گوش هستند که با قطع دارو معمولا افت شنوایی حاصله و وزوز گوش بیمار در عرض ۲ تا ۳ روز برطرف میشود.
۲ـ آرامش (Relaxation):
وزوز گوش میتواند در اثر تنش عصبی (استرس) افزایش یابد.
از سوی دیگر، خود وزوز گوش هم باعث بروز تنش عصبی در فرد میشود. از این رو، دور باطلی ایجاد میشود، یعنی استرس سبب افزایش وزوز گوش میشود و تشدید وزوز گوش به نوبه خود استرس را در فرد میافزاید.
لذا، مبتلایان به وزوز گوش باید حتیالمقدور تنش عصبی خود را کاهش دهند.
البته پرهیز از موقعیتهای تنش زا، دشوار است اما بیماران با روش های ویژه «رفتار درمانی» میآموزند تنش خود را مهار و یا آن را به حداقل ممکن برسانند.
۳ـ صدا درمانی (Sound Therapy):
صدا درمانی به روش های مختلف انجام میشود از جمله:
بیمارانی که افزون بر وزوز گوش، دچار افت شنوایی عمدهای هستند، توصیه میشود از سمعک استفاده کنند.
از آنجا که وزوز گوش در محیط ساکت و یا آرام افزایش مییابد، هر عاملی که سبب کاهش آن شود، به بیمار کمک میکند. بسیاری از بیمارانی که به وزوز گوش از نوع مزاحم آن دچارند، استفاده از سمعک را مفید میدانند.
پوشش دادن صدای وزوز گوش (ماسکینگ) عبارت است از استفاده از صورت خارجی طوری که وزوز گوش فرد را تحت الشعاع قرار دهد. این روش، نخستین بار در ۱۸۲۵ میلادی به کار رفت، اما اولین «ماسکر» در اوایل ۱۹۷۰ میلادی به بازار آمد. استفاده از ماسکر، در برخی از موارد وزوز گوش مفید بوده است.
روش سادهتر آن است که فرد مبتلا به وزوز گوش، به نوارهای صوتی یا سی دیهایی که اصوات طبیعی مکرر مانند صدای امواج دریا را پخش میکنند، گوش دهد.
برای بیمارانی که از وزوز گوش در شب رنج می برند، امروزه وسایل ویژهای مانند ماسکر وزوز گوش که در بستر خواب از آن استفاده میکنند (Bedside Masker) ، آرام کننده وزوز گوش (Sound Pillows) ابداع کردهاند.
این ابزار، صوت لازم را طوری برای پوشش دادن وزوز گوش فرد ایجاد میکنند که مجبور به استفاده از وسایلی مانند ماسکر در گوش خود نباشند.
البته استفاده از وسایلی مانند ساعتی که تیک تیک میکند و یا پنکه برقی و رادیو نیز میتواند اثر مشابهی ایجاد کند، بدون آنکه فرد نیاز به پرداخت هزینه اضافی برای تامین وسایل ویژه داشته باشد.
دستگاه های مولد صوت(Sound generators) سبب میشوند که مغز، صدای وزوز گوش را نادیده بگیرد. از این ابزار میتوان در مبتلایان به وزوز گوش در طول روز استفاده کرد.
۴ـ داروها:
اگرچه تاکنون داروهای مختلفی از جمله داروهای ضد افسردگی و… برای کاهش یا مهار وزوز گوش به کار رفتهاند، اما نتایج بررسیها نشان داده تاثیر آنها بیشتر از دارونماها (Placebo) نبوده است.
۵ـ جراحی:
همانگونه که گفته شد، در پارهای از موارد وزوز گوش انجام عمل میتواند مفید باشد.
در ساله ای اخیر، سرکوب وزوز گوش با انجام روش های جراحی ویژه و به کار بردن ابزار مخصوصی برای تحریک الکتریکی بخش حلزون گوش داخلی صورت گرفته است که تنها در نیمی از موارد نتیجه مثبت داشته است.
منبع: بنیاد اندیشه اسلامی / دکتر محمد حسین عزیزی
برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه نحوه ارزیابی و درمان وزوز گوش می توانید با شماره تلفن ۶۰-۶۶۸۴۵۹۵۹ تماس بگیرید.


