بررسی هم زمان از روش شنوایی کلامی با دیگر روش ها
رویکرد شنوایی- کلامی به دلیل تاکید بر استفاده کودک از شنوایی به عنوان مسیر حسی اولیه برای رشد گفتار و برقراری ارتباط، از روش های دیگر متمایز است. شنوایی، بینایی و لامسه، سه حسی هستند که کودک از طریق آنها اطلاعات پیرامون را دریافت میکند.از آنجا که گفتار اساس اکوستیکی دارد، حس شنوایی کارآمدترین و موثرترین مسیر حسی برای رشد اولیه مهارت های عملکردی گفتار است.
فناوری های اخیر(سمعکهای قابل برنامه ریزی قوی و پروتزهای کاشت حلزون چند کاناله) باعث شده است کودکان کم شنوا نسبت به گذشته دسترسی بیشتری به شنوایی داشته باشد.
روش شنوایی کلامی چه ویژگی هایی دارد
در روش شنوایی-کلامی، کودک از شنوایی (باقیمانده شنوایی تقویت شده یا تحریک الکتریکی کاشت حلزون) به عنوان حس فعال استفاده میکند، به طوری که گوش دادن به صورت خودکار در می آید. با استفاده از مهارت های فعال گوش دادن، شنوایی جزئی از زندگی روزمره کودک میشود.
هدف اصلی روش شنوایی- کلامی این است که درمانگران، والدین و پرستاران، فرصتهایی را برای کودک کم شنوا فراهم کنند تا حداکثر استفاده را از شنوایی داشته باشد. انتظار درمانگران روش شنوایی- کلامی این است که کودک در تمام طول روز و تمامی لحظهها در حال گوش کردن باشد. در این حالت یادگیری کودک از محیط پیرامون از طریق گوش دادن صورت میگیرد.
بنابراین با توجه به این تعریف، خدمات شنوایی- کلامی از جهات مختلف با دیگر روش ها تفاوت دارند. از آنجا که کودکان کم شنوا ویژگیهای یکسانی ندارند، ممکن است برخی از کودکان یا خانواده هایشان از روش های دیگر استفاده بهتری داشته باشند. طبق تعهدات اخلاق حرفه ای این روش، درمانگر شنوایی- کلامی در صورت روبرو شدن با چنین بیمارانی باید در برنامه درمانی تغییرات لازم را اعمال نماید.
استفاده همزمان از روش های دیگر
روش شنوایی- کلامی براساس مجموعهای از اصول منطقی و با هدف استفاده مطلوب از شنوایی طراحی شده است. البته بسیاری از روش ها (شنوایی- کلامی، شفاهی، گفتار نشانهدار و ارتباط کلی) خدمات مشترکی با یکدیگر دارند، از جمله تشخیص زودهنگام، ارزیابی ادیولوژیک و استفاده از سمعک. هم چنین در همه آنها نقش والدین در توسعه برقراری ارتباط مورد توجه قرار گرفته است.
با وجود برخی تشابهات، تفاوتهای مهمی نیز بین آنها دیده میشود. برای نمونه، الگوی کلاسهای ویژه کم شنوایان که در آن، معلم نقش تسهیل کننده اولیه زبان را بازی میکند، با اصول روش شنوایی- کلامی مغایر است. والدین بیشترین تاثیر را در زندگی کودک در دوره اولیه یادگیری زبان دارند و بنابراین اولین و کارامدترین مربی کودک هستند. از این رو در تمامی جلسات شنوایی- کلامی، والدین و پرستاران کودک مورد توجه اصلی قرار میگیرند و ارتباط مستقیم والد- کودک از طریق جلسات شنیداری سازمان یافته و غیرسازمان یافته ضروری است. مربیان برای استفاده موثر از خدمات روش شنوایی- کلامی در الگوی کلاسی ویژه کم شنوایان، جلسات هفتگی جداگانه ای را برای والدین اختصاص می دهند.
در برخی از روش های آموزشی کودک کم شنوا به اطلاعات بینایی وابسته می شود و تنها از لبخوانی، حرکات بدن، اشارات دست یا زبان اشاره برای برقراری ارتباط استفاده میکند. بسیاری از کودکان کم شنوا آموزش دیدهاند که از حواس بینایی و لامسه خود به جای باقیمانده شنوایی استفاده کنند. اما یادگیری گفتار از طریق تقلید بینایی به عنوان ورودی حسی اولیه، محدودیتهای متعددی داد. وقتی که تاکید زیادی روی دیدن وجود داشته باشد، توجه کودک کاهش مییابد و او نمیتواند به تمامی جنبههای سیگنال ورودی توجه کند.
استفاده از حواس دیگر در روش شنوایی-کلامی
در روش شنوایی- کلامی از نقش ورودیهای بینایی و لامسهای صرف نظر نمیشود. اما تنها زمانی از راهبردهای بینایی و لامسهای استفاده میشود که کودک فرصت پردازش صدا از طریق شنوایی را پیدا کرده باشد. پس از استفاده از ورودیهای بینایی و لامسهای، مجددا صدا از راه شنوایی ارایه می شود.
رشد اولیه گفتار در کودکان با شنوایی طبیعی تحت تاثیر شنوایی آنها قرار دارد. طبق فرضیه کوچ (۱۹۹۹) با عنوان “ حلقه درکی – تولیدی“، کم شنوایی با تاثیر بر “حلقه درکی-تولیدی” ، نه تنها توانایی کودک در دریافت گفتار بلکه توانایی او در خود پایش گفتار را نیز مختل می کند. رشد مکانیسم فیدبک شنوایی برای تولید گفتار واضح ضروری است. عدم تشکیل حلقه فیدبک شنوایی باعث کیفیت نامناسب گفتار میشود که در گذشته غالبا در کم شنواییهای شدید و عمیق دیده میشد.
فرد شنوا هنگام صحبت کردن، صدای خودش را میشنود. کودکان آنچه را میشنوند، تقلید میکنند. در نتیجه، آنها باید در گفتار و زبان هم سن و سالان خود غوطهور شوند. تلفیق اجتماعی و آموزشی کودک کم شنوا در بیشترین حد ممکن، به نوعی مشارکت و حمایت جمعی نیاز دارد. برخی از مطالعات نشان داده است کودکانی که از روش های شنوایی- محور استفاده میکنند، گفتار بهتری دارند. هنوز برای بعضی از خانوادهها، گزینه انتخابی برای آموزش کودکان کم شنوا، مسیر بینایی است. اما این خانواده ها باید از احتمال کاهش وضوح گفتار کودک در این موارد آگاه شوند.
مطالعات دیگر
تحقیقات در زمینه کاشت حلزون، نقش محوری حس شنوایی در رشد ارتباط گفتاری را تایید میکند. در یکی از مطالعات نشان داده شد که سن کاشت و روش ارتباطی کودک، تاثیر چشم گیری بر عملکرد بازشناسی کلمات میگذارد، به طوری که کودکانی که از ارتباط شنوایی- محور استفاده میکنند، امتیازات بیشتری نسبت به کودکانی که از ارتباط کلی استفاده میکنند، کسب می کنند.
در یکی مطالعات انجام شده، ارتباط میان روش ارتباطی و عملکرد کاشت حلزون بررسی گردید و مشخص شد که در هر دو گروه شفاهی- شنوایی و ارتباط کلی، با گذشت زمان بهبود در درک گفتار دیده میشود، اما میانگین امتیازات کودکانی که از ارتباط شفاهی-شنوایی استفاده میکردند به طور معناداری بیشتر از امتیازات کودکانی بود که از روش ارتباط کلی استفاده میکردند. به علاوه نتایج این مطالعه نشان داد که سرعت یادگیری شنوایی در کودکان شفاهی- شنوایی بیشتر از کودکانی است که از ارتباط کلی استفاده میکنند.
الزامات دیگر
به منظور استفاده موثر از خدمات شنوایی- کلامی همراه با دیگر روش ها، باید انعطافپذیری آموزشی کافی در محیطهای آموزشی برای تطبیق و تشویق استفاده از شنوایی به شکل معنادار وجود داشته باشد. هم چنین توافق برای رسیدن به این هدف که شنوایی تا حد ممکن در رشد ارتباطی کودک نقش داشته باشد، نیاز به نوعی توافق کلی وجود دارد. کودکی که از بینایی خود بیشتر استفاده میکند و در محیطی قرار دارد که توجه کمتری به گوش دادن و صحبت کردن میشود، ارایه خدمات شنوایی- کلامی کمترین فایده را برای او خواهد داشت.
از این رو هماهنگی بین خدمات مختلف ضروری است. لازم نیست که روش های مختلف کاملا مشابه باشند، ولی باید حداقلی از همپوشانی وجود داشته باشد تا نیازهای کودک و خانواده برآورده شود. درمانگر شنوایی- کلامی به عنوان عضوی از تیم آموزشی یکپارچه، با استفاده حداکثر از باقیمانده شنوایی کودک برای دستیابی به توانش ارتباطی، انجام وظیفه میکند.
نمونه ای از جلسات روش شنوایی کلامی
منابع در آرشیو سایت موجود می باشد.
تهیه و تدوین: موسسه دانش بنیان نیوشا